YAZ AYLARINDA NASIL BESLENMELİYİZ?
Sıcak yaz aylarının gelmesi ve yoğun iş temposuyla geçen şu günlerde beslenme planında yapacağınız küçük ama önemli değişiklikler hem sağlıklı beslenmenizi hem de bedeninizi yormadan daha üretken olmanızı sağlayarak yaşam kalitenizi arttıracaktır. Dolayısıyla doğru besinlerin tercih edilmesi, günlük hayatınızda sizlere bazı üstünlükler sağlayacaktır.
Günlük beslenme düzenimizde öğünleri atlamamak yaz döneminde de de çok önemlidir.Günde 3 ana öğün en az 2 ara öğün tüketmek, kan şekerimizin düzenlenmesini hem de gün içerisinde gereksiz atıştırmaların yapılmasını engelleyecektir.Güne mutlaka kahvaltıyla başlanmalıdır.Ekmek tercihimizi özellikle tam tahıllı ( kepek,çavdar,vb.) çeşitlerden yana kullanmalıyız.İçerdiği yüksek posa ve vitamin-mineral vücudumuz için oldukça faydalı olacaktır.Öğünler zamanında tüketilmelidir.Ayrıca akşam yemekleri çok geç saatlerde yenmemelidir.Hafif besinler tercih edilmelidir.
Peki sıcak havalarda hangi besinleri tercih etmeliyiz:Doğa yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte tüm güzelliklerini bizlere sunmuştur.Dolayısıyla hangi meyve-sebze daha faydalı olur şeklinde ayırım yapmak yerine doğru miktarlarda gereken tüketimi yapmak şartıyla bu güzelliklerden olabildiğince faydalanılması gerekir.Sebze-meyve tüketimi sıvı ihtiyacını karşılamakla birlikte, vitamin-mineral ihtiyacı açısından en önemli besin gruplarındandır.Günlük olarak 4-5 porsiyon sebze-meyve tüketimi kalp damar sağlığına ve sindirim sistemine olumlu etkileri vardır.Özellikle meyveler kabuklarıyla iyi bir şekilde yıkadıktan sonra tüketilirse, daha zengin vitamin-mineral alımı söz konusu olacaktır.Sebze yemekleri ve tercihen zeytinyağlılar,salatalar yaz günlerinde en iyi seçimdir.
Besinlerin pişirilmesinde doğru yöntemler:Kızartma yerine ızgara,fırında,buğulama ve haşlama gibi pişirme metodlarının seçilmesi,sıcak yaz günlerinde sindirim sistemini ağır bir yükten kurtaracak hem de fazla miktarda yağ alımının da önüne geçilmiş olacaktır.Buna ek olarak yağlı etler,sakatatlar,sosis-sucuk vb. işlenmiş et ürünleri yerine balık,hindi,tavuk etleri en sağlıklı seçimdir.Özellikle omega-3 yağ asitlerinden zengin balık haftada 1-2 defa tüketilmelidir.Diğer taraftan yaz günlerinin gözdesi olan barbekü veya mangal yaparken de dikkat edilmesi gereken önemli noktalar söz konusudur.Barbekü yapımında ateş alevsiz ve etle teması 15 cm den az olmamalıdır.Ayrıca etler sık sık çevrilerek yanması önlenmelidir.
Sıcak yaz günlerinde tüketilmesi istenmeyen şerbetli tatlılar, pastalar,vb. tatlılar yerine sütlü tatlılar tercih edilmelidir.Böylece vücuda alınan yüksek miktardaki kalori azaltılmış olacak hem de kan şekerinin dengede kalması sağlanacaktır.Krema ile yapılmış dondurmalar yerine taze sütten yapılmış dondurmalar tercih edilmedir.Ayrıca sindirim sisteminin zorlanmaması için krema ve mayonezli yiyeceklerden yaz aylarında uzak durulmalıdır.
Yazın sıcak günlerinde vücudun en önemli ihtiyacı sudur.Dolayısıyla hava sıcaklığının yükselmesi hem de artan nem oranıyla birlikte vücutta sıvı-elektrolit dengesinde değişiklikler ve belirli miktarlarda sıvı kaybı olacaktır.Aslında vücutta sadece deri yoluyla terleme dışında solunum,idrar ve dışkı yoluyla fazla miktarda su kaybı olmaktadır.Bu sıvı kaybı yeterince karşılanmazsa tansiyon düzensizliği,yorgunluk,baş ağrısı ve halsizlik gibi önemli belirtiler söz konusudur.Bu nedenle günde 2-2,5 litre sıvı tüketilmelidir.Ancak aldığımız sıvının kafein, yüksek miktarda şeker hazır (meyve suları) vb.,karbondioksit (gazoz,meyveli soda vb), içermemesi önemli bir ayrıntıdır.Yaz ayları için en uygun sıvı kaynağı her zaman sudur.Bununla birlikte alternatif sıvı kaynakları; geleneksel içeceğimiz ayran,limonata (şekersiz), soda,taze sıkılmış meyve suları, prebiyotik özelliği olan kefirde bu sıcak günler için en iyi seçimlerdir.
Su tüketiminde zorlanıyorsanız kolay yapılabilecek bir tarif olan sodalı ayran ise sıcak havalarda sıvı ihtiyacınızı karşılamada faydalı olacaktır.Yeterli sıvı aldığınızı anlamak için idrar rengini kontrol etmek en doğru yöntemdir.Eğer idrarınız renksiz ise sıvı alımı yeterlidir,koyu sarı ise yetersizdir.
Sağlıklı günler dileklerimle…
Diyetisyen Burcu Dikmen
Makale Yayın Tarihi, Temmuz-2009,MAG DERGİ / MAG SUMMER EKİ